Disclaimer: dit artikel is uitsluitend educatief en geen beleggingsadvies. We doen geen koop- of verkoopaanbeveling en noemen geen aanbieders.
Niveau: Beginner
Wat is de RSI-indicator?
De RSI, voluit Relative Strength Index, is een indicator die meet hoe sterk de recente stijgingen waren ten opzichte van de recente dalingen. In deze uitleg van de RSI-indicator lees je hoe de RSI werkt, wat overbought en oversold betekenen, wat divergentie is, en waarom de RSI op zich geen koopsignaal is.
De RSI verschijnt meestal in een apart venster onder de koersgrafiek, als een lijn die schommelt tussen 0 en 100. De indicator is bedacht door J. Welles Wilder en is een van de meest gebruikte indicatoren op handelsplatforms.
Hoe werkt de RSI in het kort?
De RSI kijkt naar een vast aantal perioden, standaard 14. Voor elke periode bepaalt hij of de slotkoers hoger of lager was dan de vorige. Daarna vergelijkt hij de gemiddelde stijging met de gemiddelde daling.
- Waren de stijgingen veel groter dan de dalingen, dan staat de RSI hoog, richting 100.
- Waren de dalingen veel groter, dan staat de RSI laag, richting 0.
- Zijn ze ongeveer gelijk, dan staat de RSI rond 50.
Je hoeft de berekening niet zelf te maken; elk platform doet dat. Het is wel handig om te weten wat erin zit, zodat je begrijpt waarom de lijn beweegt.
Hoe ziet een eenvoudig rekenvoorbeeld eruit?
Een vereenvoudigd, fictief voorbeeld. Over de laatste 14 dagen was de gemiddelde stijging op stijgende dagen €0,60 en de gemiddelde daling op dalende dagen €0,30. De verhouding tussen die twee is 2. De RSI rekent die verhouding om naar een schaal van 0 tot 100 met de formule 100 − 100 / (1 + verhouding). Dat geeft 100 − 100 / 3 ≈ 66,7.
Zijn stijgingen en dalingen even groot, dan is de verhouding 1 en de RSI 50. Is er in de hele periode geen enkele daling, dan wordt de RSI 100. Op platforms wordt het gemiddelde op een iets andere, afgevlakte manier berekend, maar het idee is hetzelfde.
Wat betekenen overbought en oversold?
Veel traders gebruiken twee grenzen: 70 en 30. Boven 70 heet de markt overbought (overgekocht), onder 30 oversold (oververkocht). De gedachte is dat een markt die in korte tijd hard gestegen is, ’te ver’ kan zijn gegaan, en andersom.
Die woorden klinken stelliger dan ze zijn. Overbought betekent alleen dat de recente stijgingen veel groter waren dan de recente dalingen. Het betekent niet dat de prijs gaat dalen. In een sterke stijging kan de RSI weken boven 70 blijven, terwijl de prijs gewoon verder stijgt.
Een fictief voorbeeld: een aandeel stijgt in drie weken van €30 naar €38. De RSI staat al vanaf €34 boven 70. Wie bij de eerste keer boven 70 een daling verwachtte, zag de prijs nog €4 verder stijgen.
Wat is divergentie?
Divergentie is een verschil tussen wat de prijs doet en wat de RSI doet. Bijvoorbeeld: de prijs maakt een nieuwe top, maar de RSI maakt een lagere top dan bij de vorige top. Dat heet een bearish divergentie. Het laat zien dat de laatste stijging minder kracht had dan de vorige.
Andersom kan de prijs een nieuwe bodem maken terwijl de RSI een hogere bodem maakt. Dat heet een bullish divergentie.
Divergentie is een observatie over snelheid. Het zegt niet dat de trend omdraait. Divergenties kunnen lang duren en meerdere keren voorkomen terwijl de trend gewoon doorgaat.
Waarom is de RSI geen koopsignaal?
Een RSI onder 30 wordt vaak omschreven als ‘koopsignaal’. Dat is te kort door de bocht. De RSI zegt alleen iets over de verhouding tussen recente stijgingen en dalingen. Hij zegt niets over waar je stop hoort te staan, hoe groot je positie moet zijn of wanneer je uitstapt. Zonder die regels is het geen plan, alleen een getal.
Bovendien geldt: in een sterke daling kan de RSI lang onder 30 blijven. Wie dan steeds koopt omdat de RSI ‘oversold’ is, koopt in een dalende markt. Meer over het verschil tussen een signaal en een plan lees je in Signaal versus strategie.
Wat betekent de lijn op 50?
De lijn op 50 is het midden. Boven 50 waren de stijgingen in de periode gemiddeld groter dan de dalingen, onder 50 andersom. Sommige traders gebruiken 50 als eenvoudige maat voor de richting: in een stijgende trend blijft de RSI vaak grotendeels boven 50, ook als hij af en toe terugvalt.
Werkt de RSI op elk tijdframe?
Je kunt de RSI op elke grafiek zetten, van een minuutgrafiek tot een weekgrafiek. Hoe korter het tijdframe, hoe vaker hij boven 70 of onder 30 komt, en hoe minder dat meestal betekent. Een RSI van 75 op een vijfminutengrafiek kan het gevolg zijn van één snelle beweging na een nieuwsbericht. Een RSI van 75 op een weekgrafiek beschrijft maanden van stijging. Hoe je een tijdframe kiest, lees je in Tijdframes kiezen: van 1 minuut tot weekchart.
Welke fouten maken beginners met de RSI?
- Overbought lezen als ‘verkopen’ en oversold als ‘kopen’.
- De trend negeren. In een sterke trend zegt een extreme RSI weinig.
- Instellingen niet kennen. Een RSI van 5 perioden gedraagt zich heel anders dan een van 14.
- Alleen de RSI gebruiken zonder naar de prijs zelf te kijken.
- Achteraf kijken. Op een oude grafiek zie je vooral de keren dat het klopte. Scroll kaars voor kaars vooruit om eerlijk te zien hoe vaak het niet klopte.
Hoe begin je met de RSI?
- Zet een RSI met de standaardinstelling 14 onder een daggrafiek van een markt die je kent.
- Zoek momenten waarop de RSI boven 70 of onder 30 kwam en kijk wat de prijs daarna deed.
- Let op het verschil tussen trendende en zijwaartse periodes.
- Zoek een paar divergenties en kijk hoe vaak er daarna wel en niet iets veranderde.
- Oefen alleen op een demo-account.
Een vergelijking met andere indicatoren lees je in Indicatoren vergeleken: de top 25 en hun verschillen. Een verwante indicator is de MACD, uitgelegd in MACD uitgelegd.
Begrippen uit dit artikel vind je in de trading woordenlijst.
Niveau: Gevorderd
Hoe wordt de RSI precies berekend?
De berekening gaat in vier stappen.
- Veranderingen. Bepaal voor elke periode het verschil tussen de slotkoers en de vorige slotkoers. Een positief verschil is een stijging (U), een negatief verschil een daling (D, als positief getal). De andere waarde is die periode nul.
- Eerste gemiddelden. Neem over de eerste 14 perioden het gewone gemiddelde van alle U’s en van alle D’s.
- Afvlakken. Voor elke volgende periode: nieuw gemiddelde = (vorig gemiddelde × 13 + nieuwe waarde) / 14. Dit is de afvlakking die Wilder voorstelde. Het werkt als een exponentieel gemiddelde met een wegingsfactor van 1/14.
- RSI. RS = gemiddelde stijging / gemiddelde daling. RSI = 100 − 100 / (1 + RS).
Een fictief voorbeeld van stap 3: de gemiddelde stijging is 0,50 en de gemiddelde daling 0,40. Vandaag stijgt de koers 1,20. De nieuwe gemiddelde stijging is (0,50 × 13 + 1,20) / 14 = 0,55. De gemiddelde daling wordt (0,40 × 13 + 0) / 14 ≈ 0,371. RS is 0,55 / 0,371 ≈ 1,48, en de RSI ≈ 59,7.
Door de afvlakking telt elke oude periode nog een beetje mee. Daardoor kan de RSI op twee platforms met verschillende hoeveelheden historie licht verschillen, vooral vlak na het begin van de data. Sommige platforms gebruiken ook een gewoon of exponentieel gemiddelde in plaats van Wilders afvlakking. Dat geeft net andere waarden.
Wat doet de periode-instelling?
De standaard is 14, maar je kunt elke periode kiezen. Het effect:
- Kortere periode (bijvoorbeeld 5 of 7): de RSI reageert sneller, slaat vaker uit naar boven 70 en onder 30 en geeft meer signalen, waarvan veel weinig betekenen.
- Langere periode (bijvoorbeeld 21 of 28): de RSI is rustiger, komt minder vaak in de extreme zones en reageert later.
Sommige traders passen ook de grenzen aan: bij een korte periode 80 en 20 in plaats van 70 en 30, zodat de extremen weer zeldzamer worden. Er is geen juiste combinatie. Kies één, gebruik hem consequent en noteer wat je ziet.
Hoe gedraagt de RSI zich in trends en in zijwaartse markten?
In een zijwaartse markt schommelt de RSI vaak netjes tussen de extremen. De prijs gaat op en neer binnen een range, en de RSI volgt. Hier lijkt de klassieke lezing, overbought nabij de bovenkant en oversold nabij de onderkant, het best te passen.
In een trend verschuift het bereik. In een sterke stijging schommelt de RSI bijvoorbeeld tussen 40 en 80: terugvallen stoppen al rond 40 en de toppen liggen boven 70. In een sterke daling ligt het bereik lager, bijvoorbeeld tussen 20 en 60. Sommige traders kijken daarom niet naar 70 en 30, maar naar waar de RSI keert. Een RSI die in een stijging telkens rond 40 keert, beschrijft een markt waarin kopers terugvallen opvangen.
Een fictief voorbeeld: een index stijgt drie maanden. Bij elke terugval zakt de RSI naar 42 tot 45 en draait dan omhoog. Bij de vierde terugval zakt de RSI door naar 32. Dat is een verandering in gedrag: de terugval was dieper dan de vorige keren. Het is geen bewijs dat de trend voorbij is, maar wel iets anders dan ‘de RSI is niet oversold, dus er is niets aan de hand’.
Hoe herken je divergentie zorgvuldig?
Divergentie lijkt eenvoudig, maar er zit interpretatie in. Een paar praktische afspraken helpen:
- Vergelijk toppen met toppen en bodems met bodems. Bij een bearish divergentie kijk je naar twee prijstoppen en de RSI-toppen op dezelfde kaarsen.
- Gebruik duidelijke swings. Twee kleine piekjes vlak na elkaar zijn geen zinvolle vergelijking.
- Wacht tot de top bevestigd is. Een top is pas een top als de prijs er daarna onder zakt. Wie eerder ‘divergentie’ ziet, kan die zien verdwijnen als de prijs en RSI samen verder stijgen.
Er bestaat ook een verborgen divergentie (hidden divergence): de prijs maakt een hogere bodem, maar de RSI een lagere bodem. Sommige traders lezen dat als teken dat een stijgende trend doorgaat. Ook hier gaat het om een beschrijving: de terugval was in momentum dieper dan in prijs.
Wat is een failure swing?
Wilder beschreef naast divergentie ook de failure swing, een patroon dat alleen in de RSI zelf wordt bekeken. Een bearish failure swing gaat zo: de RSI komt boven 70, zakt terug, stijgt opnieuw maar haalt de vorige RSI-top niet, en zakt daarna onder het dieptepunt tussen de twee toppen. Een bullish failure swing is het spiegelbeeld onder 30.
Een fictief voorbeeld: de RSI piekt op 76, zakt naar 58, stijgt naar 69 en zakt daarna naar 55. Het niveau van 58 is doorbroken. Het patroon beschrijft dat het opwaartse momentum na een extreme waarde afnam en niet herstelde. Net als divergentie is het een observatie over snelheid, niet over waar de prijs heen gaat.
Hoe reageert de RSI op gaps en nieuws?
De RSI rekent met slotkoersen. Een grote gap of een nieuwsbeweging in één periode geeft een grote stijging of daling in de berekening, die door de afvlakking nog een tijd doorwerkt. Een fictief voorbeeld: een aandeel stijgt op cijfers in één dag 9%. De RSI springt van 52 naar 74. Daarna beweegt het aandeel dagenlang zijwaarts, maar de RSI zakt maar langzaam terug, omdat die ene grote stijging nog zwaar in het gemiddelde zit. De RSI zegt dan vooral iets over die ene dag, niet over de markt van nu.
Kun je de RSI op meerdere tijdframes gebruiken?
Sommige traders kijken naar de RSI op twee tijdframes. Bijvoorbeeld de daggrafiek voor de bredere toestand en de uurgrafiek voor het moment. Een fictief voorbeeld: op de daggrafiek staat de RSI rond 60 in een stijgende markt. Op de uurgrafiek zakt de RSI na een terugval naar 30. Wie alleen de uurgrafiek bekijkt, ziet een oversold markt. Wie beide bekijkt, ziet een korte terugval binnen een stijging. Dat is geen signaal, maar wel meer context. Let op dat de twee RSI’s met deels dezelfde prijzen rekenen; ze zijn geen onafhankelijke bevestiging van elkaar.
Hoe combineer je de RSI met prijsniveaus?
Een extreme RSI wint aan betekenis als hij samenvalt met een niveau in de prijs. Een fictief voorbeeld: een aandeel daalt naar een steunzone rond €62 waar het eerder twee keer keerde. De RSI staat op 27. Er is ook een bullish divergentie: de RSI-bodem ligt hoger dan bij de vorige daling naar deze zone. Drie dingen komen samen: een niveau, een extreme RSI en afnemend neerwaarts momentum.
Toch is het nog geen plan. De vragen blijven: waar staat je stop als de steun niet houdt, hoe groot is je positie bij die stop, en waar stap je uit als het wel werkt? De RSI beantwoordt geen van die vragen. Hoe je niveaus tekent, lees je in Steun en weerstand herkennen.
Wat is het verschil tussen de RSI en de Stochastic?
De RSI en de Stochastic worden vaak in één adem genoemd, omdat ze allebei tussen 0 en 100 schommelen en overbought- en oversoldzones hebben. Ze meten iets anders. De RSI vergelijkt de grootte van stijgingen met de grootte van dalingen. De Stochastic kijkt waar de slotkoers staat binnen de range van hoogste en laagste prijs over een periode. Een markt die elke dag een beetje stijgt en dicht bij de top van zijn range sluit, geeft een hoge Stochastic en een hoge RSI. Maar een markt met één grote stijging gevolgd door kleine dalingen kan een gemiddelde RSI en toch een hoge Stochastic hebben. Wie beide gebruikt, ziet daardoor vaak bijna hetzelfde, maar niet altijd.
Hoe gebruik je de RSI in een volledige regel?
De RSI wordt pas toetsbaar als hij deel uitmaakt van een volledige set regels. Een fictief voorbeeld om de structuur te laten zien, niet als aanbeveling:
- Markt en tijdframe: één aandelenindex, daggrafiek.
- Filter: alleen long als de prijs boven een gemiddelde van 200 dagen ligt.
- Instap: als de RSI(14) onder 35 komt en de volgende dag weer boven 35 sluit, instap op de opening daarna.
- Stop: onder de laagste prijs van de afgelopen vijf dagen.
- Positiegrootte: vast risicobedrag gedeeld door de stopafstand.
- Uitstap: als de RSI boven 60 sluit, of na tien dagen.
Elke regel is hier concreet: iemand anders zou hem op dezelfde grafiek hetzelfde toepassen. Pas met zulke regels kun je nagaan, eerst op historische data en daarna op een demo-account, of een idee met de RSI over een lange reeks iets betekent na kosten.
Waar vind je meer?
De MACD meet momentum op een andere manier, uitgelegd in MACD uitgelegd. Hoe de RSI zich verhoudt tot andere indicatoren, lees je in Indicatoren vergeleken: de top 25 en hun verschillen. Waarom één signaal geen plan is, lees je in Signaal versus strategie.
Niveau: Verdieping
Wat meet de RSI wiskundig gezien?
Achter de formule zit een eenvoudige verhouding. Noem de afgevlakte gemiddelde stijging U en de afgevlakte gemiddelde daling D. Dan is RS = U / D en RSI = 100 − 100 / (1 + RS). Wie dat herschrijft, ziet dat de RSI gelijk is aan 100 × U / (U + D): het aandeel van de stijgingen in de totale beweging.
Er is nog een nuttige vorm. Omdat U − D het afgevlakte gemiddelde van de netto prijsverandering is, en U + D het afgevlakte gemiddelde van de absolute verandering, geldt:
RSI = 50 + 50 × (gemiddelde netto verandering / gemiddelde absolute verandering)
Dat maakt duidelijk wat de RSI is: een maat voor hoe gericht de prijs beweegt. Gaat elke beweging dezelfde kant op, dan is de verhouding 1 of −1 en de RSI 100 of 0. Is de netto verandering nul ten opzichte van veel heen-en-weer, dan is de RSI 50. De RSI meet dus niet hoe ver de prijs ging, maar hoe eenzijdig de beweging was.
Een gevolg: een markt die rustig maar gestaag stijgt, met kleine dalingen tussendoor, kan een hogere RSI hebben dan een markt die veel verder stijgt met grote schommelingen. De RSI is ongevoelig voor de schaal van de beweging. Dat is een kenmerk, geen fout, maar het verklaart waarom een ‘overbought’ RSI in een rustige trend zo lang kan aanhouden.
Waarom is de RSI niet lineair?
De omzetting van RS naar RSI is niet lineair. Een fictieve reeks laat dat zien:
| RS | RSI |
|---|---|
| 1 | 50 |
| 2 | 66,7 |
| 3 | 75 |
| 4 | 80 |
| 9 | 90 |
Om van 50 naar 70 te gaan, moet RS ruim verdubbelen naar ongeveer 2,33. Om van 80 naar 90 te gaan, moet RS meer dan verdubbelen van 4 naar 9. Hoe dichter bij de uitersten, hoe meer eenzijdigheid er nodig is om de RSI nog verder te laten stijgen. Daarom komen waarden boven 90 of onder 10 bij een RSI(14) op een daggrafiek zelden voor, terwijl ze bij een RSI(2) of RSI(3) geregeld voorkomen.
Welke varianten van de RSI bestaan er?
Doordat de RSI zo bekend is, zijn er varianten ontwikkeld:
- Cutler’s RSI gebruikt een gewoon gemiddelde in plaats van Wilders afvlakking. Daardoor hangt de waarde alleen af van de laatste n perioden, niet van de hele historie. Het voorkomt dat platforms met een andere startdatum verschillende waarden tonen.
- Stochastic RSI past de Stochastic-berekening toe op de RSI zelf: waar staat de RSI binnen zijn eigen range van de laatste n perioden? Het resultaat is een zeer gevoelige indicator die vaak tussen de uitersten springt.
- Korte RSI’s, zoals een RSI(2), worden gebruikt in regels die op kortstondige uitschieters inspelen. Ze slaan vaak uit en zijn daardoor extra gevoelig voor ruis, kosten en overfitting.
Al deze varianten veranderen de afweging tussen snelheid en ruis. Geen ervan voegt informatie toe die niet al in de prijzen zat.
Waarom is 70/30 een conventie en geen wet?
De grenzen van 70 en 30 zijn ooit voorgesteld als handige referenties. Ze zijn niet afgeleid uit een eigenschap van markten. Hoe vaak een RSI de grenzen bereikt, hangt af van de periode, het tijdframe en de markt. Een markt met lange trends geeft vaker extreme waarden dan een markt die vooral heen en weer beweegt.
Een eerlijkere aanpak is kijken naar de verdeling van RSI-waarden in je eigen markt en tijdframe. Een fictief voorbeeld: in een bepaalde markt ligt de RSI(14) op de daggrafiek over vijf jaar in 6% van de dagen boven 70 en in 4% onder 30. In een andere markt is dat 12% en 9%. Dezelfde grens betekent in die twee markten iets anders. Wie dat weet, interpreteert een RSI van 72 met meer nuance.
Waarom blijft de RSI in een sterke trend zo lang extreem?
Door de afvlakking werkt een reeks stijgingen lang door. Een fictief rekenvoorbeeld: de gemiddelde stijging is 0,80 en de gemiddelde daling 0,20. RS is 4, de RSI 80. Nu volgt een dag met een daling van 0,60. De nieuwe gemiddelde stijging wordt 0,80 × 13/14 ≈ 0,743, de nieuwe gemiddelde daling (0,20 × 13 + 0,60) / 14 ≈ 0,229. RS ≈ 3,25 en de RSI ≈ 76,5. Een flinke daling, en toch staat de RSI nog ruim boven 70.
Het omgekeerde geldt ook. Na een lange daling kan de prijs een paar dagen herstellen terwijl de RSI nog onder of rond 30 blijft hangen. Wie de RSI als schakelaar gebruikt, mist daardoor dat de markt al aan het draaien is, of denkt juist dat er nog niets veranderd is.
Dit is een direct gevolg van de wegingsfactor van 1/14. Een kortere periode verandert dat gedrag, maar maakt de RSI tegelijk gevoeliger voor elke losse dag.
Hoe kies je een periode die past bij je horizon?
Een praktische benadering is uitgaan van de tijdspanne waarover je de eenzijdigheid van de beweging wilt meten. Een RSI(14) op een daggrafiek beschrijft ongeveer de laatste drie handelsweken, met de nadruk op de recentste dagen. Een daytrader die op een vijfminutengrafiek werkt, meet met een RSI(14) iets meer dan een uur.
Wie de horizon van zijn trades kent, kan de periode daarop afstemmen. Iemand die posities een paar dagen aanhoudt, heeft weinig aan een RSI die alleen het laatste uur beschrijft. Iemand die binnen een uur in en uit gaat, heeft weinig aan een RSI die drie weken beschrijft. Ook hier is het precieze getal minder belangrijk dan de orde van grootte.
Verschilt de RSI per soort markt?
Het gedrag van de RSI hangt samen met hoe een markt beweegt. Bij brede aandelenindices zijn bewegingen vaak gelijkmatiger dan bij losse aandelen, omdat bewegingen van individuele bedrijven elkaar deels opheffen. Bij losse aandelen kunnen kwartaalcijfers of nieuws in één dag een groot deel van de RSI bepalen. Bij valuta wordt bijna de hele week doorlopend gehandeld, waardoor de keuze van het dagslot van je platform invloed heeft op de waarden.
Een fictief voorbeeld: een index en een los aandeel stijgen allebei 5% in een maand. De index doet dat in kleine, gelijkmatige stappen; het aandeel in één sprong na cijfers en daarna zijwaarts. De RSI van de index staat aan het eind van de maand hoog, die van het aandeel rond het midden, omdat de sprong door de afvlakking al grotendeels is weggeëbd en de dagen erna gemengd waren.
Wat zegt onderzoek over de RSI?
Over de voorspellende waarde van de RSI en andere technische indicatoren bestaat veel onderzoek met wisselende uitkomsten. Resultaten hangen sterk af van de markt, de periode, de precieze regel en of kosten meegenomen worden. Een regel die in de ene periode iets leek op te leveren, werkte in een andere periode vaak niet meer. Een algemene les is dat simpele, veelgebruikte regels weinig voorsprong lijken te bieden zodra ze breed bekend zijn, en dat kosten bij regels met veel trades een groot deel van een eventueel voordeel opeten.
Daarom geven we in dit artikel geen percentages of ‘winkansen’. Wie wil weten of een RSI-regel in zijn markt iets betekent, moet dat zelf zorgvuldig toetsen, met de valkuilen die hieronder staan.
Welke valkuilen zijn er bij het testen van RSI-regels?
- Look-ahead bias. Een regel ‘koop als de RSI onder 30 sluit’ kan pas bij het slot worden vastgesteld. Een test die op die slotkoers instapt, gebruikt een prijs die je in de praktijk niet meer kon krijgen. Stap in op de volgende opening.
- Overfitting van periode en grenzen. Wie RSI(9) met grenzen 27/73 vindt als beste combinatie uit honderd geteste, heeft waarschijnlijk vooral toeval gevonden.
- Survivorship bias. Wie test op de aandelen die nu in een index zitten, laat de bedrijven weg die eruit vielen, vaak na grote dalingen. Een regel die ‘oversold’ koopt, ziet er dan beter uit dan hij was.
- Kosten. Korte RSI’s geven veel trades. Bij elk ervan betaal je spread en eventueel commissie.
- Marktfase. Een RSI-regel die in een zijwaartse periode mooi werkte, kan in een trendperiode zwaar verliezen, en andersom.
Een fictief voorbeeld van survivorship bias: een test op tien aandelen die vandaag in een index staan laat zien dat kopen bij RSI onder 20 vaak tot herstel leidde. Maar twee bedrijven die vijf jaar geleden in de index zaten en na een lange daling verdwenen, zitten niet in de test. Bij die twee leidde ‘oversold’ juist tot verdere dalingen.
Hoe verhoudt de RSI zich tot andere momentummaten?
De RSI, Rate of Change, Momentum, MACD en Stochastic meten allemaal iets van de snelheid of richting van recente bewegingen. Ze verschillen in normalisatie: de RSI is begrensd tussen 0 en 100, Momentum en Rate of Change zijn onbegrensd, en de MACD is uitgedrukt in prijspunten. Daardoor kun je de RSI makkelijker vergelijken tussen markten, maar verlies je informatie over hoe groot een beweging was.
Wie de RSI combineert met een andere momentummaat, krijgt vaak twee keer bijna hetzelfde signaal. Een combinatie met een trendfilter of een volatiliteitsmaat beantwoordt eerder een andere vraag. Meer daarover lees je in Indicatoren vergeleken: de top 25 en hun verschillen.
Hoe gebruik je de RSI als beschrijving in plaats van als signaal?
Een bruikbare manier om met de RSI te werken is hem te zien als korte beschrijving van de markt, niet als opdracht. Enkele vragen die de RSI helpt beantwoorden:
- Is de recente beweging eenzijdig of gemengd?
- Wordt een trend sterker of zwakker, gemeten aan hoe ver terugvallen gaan?
- Is de huidige beweging uitzonderlijk ten opzichte van de gewone verdeling in deze markt?
Die antwoorden kunnen een rol spelen in een plan, bijvoorbeeld als filter of als reden om voorzichtiger te zijn met de positiegrootte. De beslissing zelf hoort te volgen uit vooraf vastgelegde regels voor instap, stop, positiegrootte en uitstap.
Hoe leg je RSI-observaties vast?
Wie wil leren hoe de RSI zich in zijn markt gedraagt, heeft meer aan een eigen logboek dan aan algemene regels. Een fictief voorbeeld van een eenvoudige opzet per observatie: datum, markt, tijdframe, RSI-waarde, of de markt in een trend of range zat, of er een niveau in de buurt lag, en wat de prijs na vijf en na twintig perioden deed. Noteer alle momenten waarop de RSI een grens raakte, niet alleen de opvallende.
Na een paar maanden kun je vragen beantwoorden als: hoe vaak volgde na een RSI boven 70 in een trend een terugval van betekenis, en hoe vaak in een range? Het antwoord geldt voor jouw markt en periode, niet voor alle markten. Maar het is gebaseerd op wat je zelf zag, zonder achterafselectie. Zo’n logboek is geen bewijs dat iets werkt, wel een eerlijk startpunt voor een regel die je daarna formeel test.
Waarom is één RSI-waarde geen bevestiging van een andere indicator?
Het is verleidelijk om een extreme RSI te zien als bevestiging van een ander signaal, zoals een candlestickpatroon of een prijs ver van zijn gemiddelde. Maar al deze maten zijn berekend uit dezelfde recente prijzen. Na een lange, gestage stijging staat de RSI hoog, ligt de prijs ver boven zijn gemiddelde en is de kans op een kaars met een lange bovenlont groter. Dat zijn geen drie onafhankelijke aanwijzingen, maar drie manieren om dezelfde beweging te beschrijven. Echte aanvulling komt eerder uit iets wat de RSI niet meet, zoals een prijsniveau, volume of het nieuws. Stel jezelf bij elke combinatie de vraag: zou het tweede signaal er ook zijn als het eerste er niet was?
Wat neem je hieruit mee?
- De RSI meet hoe eenzijdig de recente beweging was, niet hoe ver de prijs ging en niet waar hij heen gaat.
- De omzetting naar 0–100 is niet lineair; extreme waarden vragen steeds meer eenzijdigheid.
- 70/30 is een conventie. Kijk naar de verdeling in je eigen markt en tijdframe.
- Varianten verschuiven de afweging tussen snelheid en ruis, maar voegen geen nieuwe informatie toe.
- Test RSI-regels volledig, met kosten, zonder look-ahead en survivorship bias, en oefen op een demo-account voordat je iets met echt geld doet.
Welke risico’s horen bij traden?
Traden brengt een reëel risico op verlies met zich mee. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Met hefboomproducten zoals CFD’s kunnen verliezen snel oplopen, omdat kleine prijsbewegingen grote gevolgen hebben voor je resultaat. Eerdere resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Handel alleen met geld dat je kunt missen. Als je wilt handelen: controleer in het AFM-register of een aanbieder een vergunning heeft.
Veelgestelde vragen
Wat is de RSI-indicator?
De Relative Strength Index vergelijkt de gemiddelde recente stijgingen met de gemiddelde recente dalingen en toont dat op een schaal van 0 tot 100.
Wat betekenen overbought en oversold?
Boven 70 heet overbought, onder 30 oversold. Het betekent alleen dat stijgingen of dalingen recent overheersten, niet dat de prijs gaat keren.
Wat is divergentie bij de RSI?
De prijs maakt een nieuwe top of bodem, maar de RSI niet. Het laat zien dat het momentum afnam; het zegt niet dat de trend omdraait.
Is RSI onder 30 een koopsignaal?
Nee. Zonder regels voor stop, positiegrootte en uitstap is het geen plan, en in een sterke daling kan de RSI lang onder 30 blijven.
Test jezelf
1. Gemiddelde stijging 0,60, gemiddelde daling 0,30. Wat is de RSI?
Antwoord: Ongeveer 66,7: 100 − 100 / (1 + 2).
2. Welke RS hoort bij een RSI van 80?
Antwoord: 4.
3. Waarom blijft de RSI in een sterke trend lang extreem?
Antwoord: Door de afvlakking werkt een reeks stijgingen (of dalingen) lang door in de gemiddelden.
4. Wat is survivorship bias bij een RSI-test?
Antwoord: Testen op alleen de aandelen die nu nog in een index zitten, waardoor bedrijven die na dalingen verdwenen ontbreken.
Bronnen
- AFM – Registers (controleer of een aanbieder een vergunning heeft): https://www.afm.nl/nl-nl/sector/registers
- StockCharts ChartSchool – Relative Strength Index (RSI), ontwikkeld door J. Welles Wilder: https://chartschool.stockcharts.com/table-of-contents/technical-indicators-and-overlays/technical-indicators/relative-strength-index-rsi
- Overige vakinhoud: algemene uitleg van de redactie; geen externe cijfers gebruikt. Voorbeelden zijn fictief.
Auteur: Redactie AI Daytrading
Gepubliceerd: 2026-10-23 · Bijgewerkt: 2026-10-23