De bid-ask-spread is het verschil tussen de ask, de prijs waarvoor je kunt kopen, en de bid, de prijs waarvoor je kunt verkopen. Je betaalt de spread in feite bij elke trade. Hij verschilt per markt, tijdstip en product, en kan vast of variabel zijn. Houd je een positie met hefboom overnight aan, dan komen er financieringskosten bij.
Disclaimer: dit artikel is uitsluitend educatief en geen beleggingsadvies. We doen geen koop- of verkoopaanbeveling en noemen geen aanbieders.
Niveau: Beginner
Wat zijn bid, ask en spread?
Open je een handelsplatform, dan zie je bij elke markt twee prijzen. Dat zijn de bid en de ask, en het verschil tussen die twee is de spread. Hier lees je wat de bid-ask-spread is, waarom er twee prijzen zijn en waarom de spread een kostenpost is die je bij elke trade betaalt.
- Bid (bied): de prijs waarvoor je nu kunt verkopen.
- Ask (laat): de prijs waarvoor je nu kunt kopen.
- Spread: het verschil tussen de ask en de bid.
De ask ligt altijd iets hoger dan de bid. Dat is logisch: wie verkoopt, wil zo veel mogelijk ontvangen, en wie koopt, wil zo weinig mogelijk betalen. Zolang die twee groepen het niet eens zijn, ligt er een gat tussen hun prijzen. Dat gat is de spread.
Waarom heet het bied en laat?
In het Nederlands worden bid en ask ook wel bied en laat genoemd. ‘Bied’ is wat kopers bieden: de prijs waarvoor jij aan hen kunt verkopen. ‘Laat’ komt van ‘laten gaan’: de prijs waarvoor verkopers hun product laten gaan, en waarvoor jij dus kunt kopen. De termen worden nog gebruikt, bijvoorbeeld in koersoverzichten, maar op de meeste platforms zie je de Engelse woorden of gewoon ‘verkopen’ en ‘kopen’.
Wat is spread in een eenvoudig voorbeeld?
Stel (fictief voorbeeld): de bid is 100,00 en de ask is 100,10. De spread is dan 0,10. Je koopt op 100,10. Wil je direct weer verkopen, dan krijg je de bid: 100,00. Je bent dus meteen 0,10 per stuk kwijt, zonder dat de markt bewogen heeft.
Om zonder verlies te kunnen verkopen, moet de bid eerst stijgen tot 100,10. Pas daarna begint je winst. Daarom zie je bij het openen van een positie altijd meteen een klein verlies op je scherm staan: dat is de spread.
Bij een short-positie werkt het andersom. Je verkoopt op de bid, 100,00, en moet later terugkopen op de ask. De ask moet dus eerst dalen tot 100,00 voordat je quitte speelt.
Waar komen die twee prijzen vandaan?
De bid is het hoogste bod van alle kopers op dat moment. De ask is het laagste aanbod van alle verkopers. Beide komen uit het orderboek: de lijst met alle openstaande koop- en verkooporders. Bij sommige producten geeft je aanbieder zelf de prijzen af, meestal afgeleid van de onderliggende markt. Hoe dat precies werkt, lees je in Hoe ontstaat een koers? Vraag, aanbod en het orderboek.
Waarom is de spread een kostenpost?
Omdat je de spread bij elke trade betaalt. Koop je en verkoop je later, dan koop je op de hogere prijs en verkoop je op de lagere. Het verschil gaat altijd van je resultaat af, ook als de markt tussendoor precies op hetzelfde niveau bleef.
Bij één trade is dat vaak een klein bedrag. Maar wie vaak handelt, zoals daytraders, betaalt de spread vele keren. Dan tellen die kleine bedragen op. Over daytraden lees je meer in Wat is daytraden? Uitleg voor beginners.
Wat zie je op je scherm?
Op veel platforms zie je twee knoppen: een om te verkopen, met de bid, en een om te kopen, met de ask. Soms staat de spread er direct bij. In een grafiek zie je meestal maar één lijn. Dat is vaak de bid of de middenprijs, het punt precies tussen bid en ask. Je handelt echter altijd op de bid of de ask, nooit op de middenprijs. Het is goed om te weten welke prijs je grafiek toont.
Twijfel je over een begrip? Alle termen staan in de trading woordenlijst. Wil je eerst het grotere plaatje? Lees dan Traden leren: de basis voor beginners.
Waar let je op als beginner?
- Kijk vóór je handelt naar beide prijzen, niet alleen naar de prijs in de grafiek.
- Bedenk dat je positie altijd met een klein verlies start: de spread.
- Let op dat de spread groter kan zijn buiten drukke uren en rond nieuws.
- Neem de spread mee als je bedenkt waar je stop loss en je doel liggen.
Een tweede voorbeeld: twee markten naast elkaar
Om te zien waarom de spread belangrijk is, vergelijken we twee fictieve markten.
Markt A heeft een bid van 50,00 en een ask van 50,05. De spread is 0,05. Markt B heeft een bid van 50,00 en een ask van 50,25. De spread is 0,25.
Stel dat je in beide markten verwacht dat de prijs 0,50 stijgt. In markt A gaat een tiende van die verwachte beweging op aan de spread. In markt B is dat de helft. Als je verwachting uitkomt, houd je in markt B dus veel minder over. Als de prijs maar een klein beetje stijgt, sta je in markt B misschien nog steeds op verlies.
Dit voorbeeld laat zien dat je de spread nooit los moet zien van de beweging die je verwacht. Een spread die in de ene situatie verwaarloosbaar is, kan in de andere het grootste deel van je potentiële winst opeten.
Is de spread altijd even groot?
Nee. In een drukke markt midden op de dag is de spread vaak klein. Vlak na de opening, rond belangrijk nieuws of in een stille markt kan hij een stuk groter zijn. Er zijn twee vormen: een vaste spread, die in normale omstandigheden gelijk blijft, en een variabele spread, die meebeweegt met de markt. Een fictief voorbeeld: een index heeft om 11:00 een spread van 1 punt en vlak na een rentebesluit even 4 punten. Wie op dat moment koopt, begint vier keer zo ver achter. In het gevorderde deel lees je meer over het verschil.
Is de spread de enige kostenpost?
Nee. Naast de spread kun je ook te maken krijgen met commissie per transactie, overnight kosten (ook wel financieringskosten of swap genoemd) als je een positie met hefboom over de nacht aanhoudt, en valutakosten als je handelt in een markt met een andere munt. Overnight kosten betaal je per nacht dat de positie openstaat, dus ze groeien met de tijd, terwijl je de spread maar één keer betaalt. Bij sommige producten zitten de kosten vrijwel volledig in de spread, bij andere betaal je een kleine spread plus commissie. Kijk in de kosteninformatie van je aanbieder welke posten voor jouw product gelden. Alleen dan weet je wat een trade je echt kost.
Kort samengevat
De bid is je verkoopprijs, de ask je koopprijs, en de spread het verschil. Je betaalt de spread bij elke trade. Hij is kleiner in drukke markten en groter bij weinig handel of veel onrust. Neem de spread altijd mee als je nadenkt over een trade, vooral als je vaak handelt of op kleine bewegingen mikt.
Niveau: Gevorderd
Waarom verschilt de spread per markt en per moment?
De spread is niet overal en altijd gelijk. Een paar factoren bepalen hoe groot hij is.
Liquiditeit. In drukke markten met veel kopers en verkopers liggen de beste bid en ask dicht bij elkaar. Er is veel concurrentie om te kopen en te verkopen, dus het gat is klein. In stille markten met weinig orders is de spread vaak groter.
Tijdstip. Ook binnen één markt verandert de spread door de dag. Tijdens de drukste uren is hij vaak klein. Rond opening en sluiting, buiten de belangrijkste handelsuren of op feestdagen kan hij groter zijn.
Nieuws en onrust. Rond belangrijke publicaties of bij plotseling nieuws kan de spread tijdelijk sterk oplopen. Partijen die prijzen afgeven, nemen dan meer risico en vragen daar een hogere vergoeding voor, of trekken zich even terug.
Product en aanbieder. Elke aanbieder hanteert eigen spreads en voorwaarden. Dezelfde onderliggende markt kan via verschillende producten of aanbieders een andere spread hebben.
Een indicatief, fictief overzicht laat zien hoe groot de verschillen kunnen zijn. De getallen zijn bedacht ter illustratie en komen niet van een aanbieder; werkelijke spreads verschillen per product en aanbieder.
| Markt | Drukke uren | Rond opening of nieuws | Stille uren |
|---|---|---|---|
| DAX (index) | 1 punt | 3–5 punten | 2–4 punten |
| EUR/USD (valuta) | 0,8 pip | 2–4 pips | 1,5–3 pips |
| BTC/EUR (crypto) | 0,10% | 0,30% | 0,20% |
Wat telt is niet het precieze getal, maar het patroon: in drukke uren is de spread het kleinst, rond nieuws en in stille uren groter.
Vaste of variabele spread?
Er zijn twee manieren waarop een spread kan worden vastgesteld.
Vaste spread. De aanbieder noemt een spread die in normale omstandigheden gelijk blijft, bijvoorbeeld (fictief) altijd 1 punt op een index. Het voordeel is voorspelbaarheid: je weet vooraf wat een trade kost. Het nadeel is dat een vaste spread in rustige tijden vaak iets ruimer is dan wat de markt zelf op dat moment biedt, omdat de aanbieder ook de drukke momenten moet afdekken. Let op het woord ‘normaal’: ook een vaste spread kan in uitzonderlijke omstandigheden worden aangepast.
Variabele spread. De spread beweegt mee met de markt. In drukke, rustige uren kan hij heel klein zijn; rond nieuws, opening en sluiting, of in stille uren groter. Het voordeel is dat je in goede omstandigheden weinig betaalt. Het nadeel is onzekerheid: op het moment dat je wilt handelen, kan de spread ineens veel groter zijn.
Een fictief voorbeeld over een week met 30 trades op een index:
| Vaste spread | Variabele spread | |
|---|---|---|
| 25 trades in rustige uren | 25 × 1,0 punt | 25 × 0,6 punt |
| 5 trades rond nieuws | 5 × 1,0 punt | 5 × 3,0 punten |
| Totaal | 30 punten | 30 punten |
In dit voorbeeld kost het evenveel. Maar wie vooral rond nieuws handelt, betaalt bij de variabele spread meer; wie alleen in rustige uren handelt, minder. Welke vorm voor jou goedkoper is, hangt dus af van wanneer je handelt. Lees in de voorwaarden van je aanbieder welke vorm geldt en wanneer de spread kan veranderen.
Wat kost een positie overnight?
Wie een positie met hefboom, zoals een CFD, aanhoudt na het einde van de handelsdag, betaalt meestal overnight kosten. Die heten ook financieringskosten of swap . Daytraders vermijden ze door elke dag zonder posities af te sluiten; zie wat is daytraden. Het idee: met een hefboom handel je met een grotere positie dan je inleg, en over het deel dat je in feite ‘leent’, wordt rente berekend. Vaak is dat een referentierente plus een opslag van de aanbieder. Bij een short-positie kan het anders uitvallen; afhankelijk van de rente kun je dan iets betalen of een klein bedrag ontvangen.
Het belangrijkste verschil met de spread: de spread betaal je één keer per trade, overnight kosten betaal je elke nacht dat de positie openstaat. Ook de nachten van het weekend tellen bij veel producten mee.
Daarnaast heeft overnight aanhouden een indirecte kostenpost: de opening. Na de nacht opent de markt soms met een gap, een prijssprong ten opzichte van het slot. Vlak na de opening is de spread vaak ook groter dan midden op de dag. Wie direct na de opening wil uitstappen, betaalt dus mogelijk een bredere spread, bovenop het effect van de gap zelf.
Wat kost spread plus overnight samen?
Een fictief rekenvoorbeeld. Je opent een long-positie in een index-CFD met een waarde van €10.000. De spread kost bij in- en uitstap samen €6. De overnight kosten zijn (fictief) gebaseerd op een jaarrente van 5,5% over de positiewaarde, gedeeld door 365: ongeveer €1,51 per nacht.
| Aangehouden | Spread | Overnight kosten | Totaal |
|---|---|---|---|
| 1 nacht | €6,00 | €1,51 | €7,51 |
| 5 nachten | €6,00 | €7,53 | €13,53 |
| 20 nachten | €6,00 | €30,14 | €36,14 |
Na één nacht is de spread de grootste kostenpost. Na vijf nachten zijn de overnight kosten al groter dan de spread. Na twintig nachten is de swap ongeveer vijf keer zo groot als de spread. De prijs moet dan ongeveer 0,36% in je voordeel bewegen voordat je quitte speelt. Bij een korte trade let je dus vooral op de spread, bij een langere trade vooral op de overnight kosten. Alle bedragen zijn fictief; de werkelijke tarieven staan in de kosteninformatie van je aanbieder.
Hoe reken je de spread om naar kosten?
Om te weten wat de spread je kost, vermenigvuldig je de spread met de grootte van je positie. Een fictief voorbeeld: je handelt 50 stuks van een aandeel met een bid van 20,00 en een ask van 20,04. De spread is 0,04 per stuk. Bij 50 stuks kost de spread je 50 × 0,04 = €2,00 voor de volledige trade, in- en uitstap samen.
Bij een index die je in punten verhandelt, werkt het net zo. Stel (fictief) dat je per punt €1 handelt en de spread is 1 punt. Dan kost de spread je €1 per trade. Handel je €5 per punt, dan is dat €5.
Het percentage zegt vaak meer dan het bedrag. In het eerste voorbeeld is de spread 0,04 op een prijs van ongeveer 20, oftewel 0,2%. Een tweede fictief voorbeeld: een ander aandeel heeft een bid van 200,00 en een ask van 200,10. De spread is in euro’s groter, 0,10, maar als percentage slechts 0,05%. In verhouding is het tweede aandeel dus goedkoper om te verhandelen, hoewel de spread in euro’s groter is.
Hoe beïnvloedt de spread je stop loss?
Dit is een punt dat veel traders verrast. Een long-positie sluit je door te verkopen, dus op de bid. Een short-positie sluit je door te kopen, dus op de ask. Een stop loss wordt meestal geactiveerd als de relevante prijs je stopniveau raakt.
Wat betekent dat? Heb je een short-positie met een stop boven de huidige prijs, dan wordt die geactiveerd als de ask je stop raakt. Als de spread tijdelijk groter wordt, kan de ask je stop raken terwijl de bid, of de middenprijs die je in je grafiek ziet, daar nooit kwam. Je kijkt dan naar je grafiek en denkt: de prijs kwam niet bij mijn stop, maar toch ben ik eruit.
Een fictief voorbeeld: je bent short met een stop op 101,00. De middenprijs in je grafiek komt tot 100,90. Op dat moment is de spread door nieuws opgelopen tot 0,30, dus de ask staat op 101,05. Je stop wordt geraakt. Op de grafiek is dat nauwelijks te zien.
Houd daar rekening mee bij het plaatsen van je stop. Een stop heel dicht bij de prijs kan door een tijdelijk grotere spread worden geraakt, zonder dat de markt in feite tegen je in bewoog.
Waar let je op als je gaat traden?
- Bekijk de spread op het moment dat je wilt handelen, niet alleen in een tarieventabel.
- Zet de spread af tegen de beweging die je verwacht: is die beweging klein, dan weegt de spread zwaar.
- Wees extra voorzichtig rond nieuws en buiten de drukke uren.
- Neem de spread mee in je risico per trade en in de afstand tot je stop loss.
- Lees in de voorwaarden van je eigen aanbieder hoe de spread tot stand komt en wanneer die kan veranderen.
Welke fouten maken traders vaak met de spread?
- Alleen naar de grafiek kijken. De grafiek toont vaak de bid of de middenprijs. Je handelt op bid of ask.
- De spread vergeten bij korte trades. Hoe korter de trade, hoe groter het aandeel van de spread.
- Handelen op het drukste nieuwsmoment. De spread is dan vaak het grootst, en slippage komt er nog bij.
- De stop te krap zetten. Een tijdelijke verbreding van de spread kan je stop raken.
- Spreads in euro’s vergelijken in plaats van in procenten. Bij markten met verschillende prijsniveaus geeft een percentage een eerlijker beeld.
Hoe verhoudt de spread zich tot volatiliteit?
Een spread die op zichzelf groot lijkt, kan klein zijn ten opzichte van hoe ver een markt gemiddeld beweegt. En een spread die klein lijkt, kan groot zijn in een markt die nauwelijks beweegt. Kijk daarom niet alleen naar de spread zelf, maar ook naar de gemiddelde beweging op het tijdframe waarop je handelt. Hoe groter de spread ten opzichte van die beweging, hoe moeilijker het wordt om de kosten terug te verdienen.
Hoe gebruik je deze kennis in je plan?
Neem in je tradingplan een paar vaste afspraken over de spread op. Bijvoorbeeld (fictief, geen advies): je handelt niet als de spread groter is dan een bepaald deel van je stopafstand; je opent geen posities in de vijf minuten rond belangrijke cijfers; en je rekent je risk-reward altijd inclusief spread. Zulke regels klinken klein, maar ze voorkomen dat kosten ongemerkt een groot deel van je resultaat bepalen. Evalueer ze na een maand aan de hand van je journaal en stel ze bij als dat nodig is.
Niveau: Verdieping
Waarom bestaat de spread eigenlijk?
Je kunt de spread zien als de prijs van directheid. Wie nu wil kopen of verkopen, zonder te wachten, moet iemand vinden die op dat moment de andere kant wil innemen. Die partij, of dat nu een market maker is of een andere deelnemer met een limietorder, neemt daarmee risico. Ze koopt iets terwijl de prijs daarna kan dalen, of ze verkoopt iets terwijl de prijs daarna kan stijgen. De spread is haar vergoeding voor dat risico en voor het beschikbaar zijn.
Economen onderscheiden grofweg drie onderdelen in die vergoeding. Ten eerste de gewone kosten van het aanbieden van prijzen: systemen, kapitaal, personeel. Ten tweede het risico van het aanhouden van een positie terwijl de prijs beweegt. Ten derde het risico van handelen met iemand die meer weet. Als een market maker vermoedt dat een deel van de orders komt van partijen met betere informatie, zal hij zijn spread verbreden om zich daartegen te beschermen.
Dat laatste verklaart waarom spreads vlak voor belangrijk nieuws vaak oplopen. Op dat moment is de kans groter dat iemand die ineens wil handelen, iets weet of sneller reageert. De partij die prijzen afgeeft, beschermt zich door een groter gat te laten.
Hoe druk je de spread uit in punten, pips en procenten?
De spread wordt meestal uitgedrukt in de kleinste prijsstap die voor een markt gebruikelijk is. Bij aandelen is dat vaak een cent of een fractie daarvan. Bij indices spreken we van punten. Bij valutaparen gebruiken we pips, meestal de vierde decimaal, of bij paren met de Japanse yen de tweede decimaal.
Een fictief voorbeeld bij valuta: EUR/USD heeft een bid van 1,1000 en een ask van 1,1002. De spread is 0,0002, oftewel 2 pips. Bij een index met een bid van 8.000,0 en een ask van 8.001,0 is de spread 1 punt.
Om markten met elkaar te vergelijken, zijn absolute getallen weinig zinvol. Een spread van 1 punt op een index van 8.000 is iets heel anders dan 1 punt op een index van 800. Daarom is het percentage handiger: de spread gedeeld door de prijs. Bij de index van 8.000 is 1 punt 0,0125%. Bij de index van 800 is het 0,125%, tien keer zoveel.
Nog nuttiger is het om de spread te vergelijken met de beweging die je verwacht. Daarvoor kun je bijvoorbeeld kijken naar de gemiddelde afstand tussen hoog en laag van een kaars op jouw tijdframe. Als die gemiddeld 20 punten is en de spread 1 punt, gaat ongeveer 5% van een gemiddelde beweging op aan de spread. Is de gemiddelde beweging 4 punten, dan is dat 25%.
Wat is de middenprijs en waarom misleidt die soms?
De middenprijs is het punt precies tussen bid en ask. Veel grafieken en koersoverzichten tonen deze prijs, omdat die een rustiger beeld geeft dan de bid of ask apart. Voor analyse is dat handig. Voor handelen is het misleidend, want je kunt nooit op de middenprijs kopen of verkopen.
Een fictief voorbeeld: je ziet in je grafiek dat de prijs precies je doel van 105,00 aantikte. Je take profit op 105,00 werd echter niet uitgevoerd. De reden: je was long en sluit dus op de bid. Toen de middenprijs 105,00 was, stond de bid op 104,95. Je order werd nooit geraakt.
Bij het plannen van niveaus helpt het om te weten welke prijs je grafiek toont. Sommige platforms laten je kiezen tussen bid, ask of middenprijs. Als je je stop en doel baseert op de grafiek, houd dan rekening met een halve spread verschil naar de prijs waarop je werkelijk handelt.
Hoe werkt de spread in een orderboek precies?
Op een beurs is de spread het gat tussen het hoogste bod en het laagste aanbod in het orderboek. Hoe dat orderboek is opgebouwd en hoe orders daarin worden gematcht, lees je in hoe een koers ontstaat. Voor de spread is vooral van belang dat een dun orderboek, met weinig orders rond de beste prijzen, tot een bredere spread leidt.
Wat gebeurt er met de spread in stressmomenten?
In uitzonderlijke situaties, zoals een onverwacht besluit van een centrale bank, een plotselinge politieke gebeurtenis of een technische storing bij een grote partij, kan de spread in korte tijd veel groter worden dan normaal. Liquiditeit verdwijnt, partijen die prijzen afgeven trekken zich terug en de overgebleven orders liggen verder uit elkaar.
Voor wie op zo’n moment een open positie heeft, kan dat vervelende gevolgen hebben. Stops worden geraakt door de verbrede spread, en worden daarna uitgevoerd tegen een prijs die verder weg ligt dan gepland. Bij posities met een hefboom kan een aanbieder bovendien posities sluiten als de margin onvoldoende wordt, ook als de beweging daarna snel herstelt.
Voor deze situaties bestaat geen sluitende bescherming. Wat wel helpt: niet met een te grote positie handelen, weten wanneer belangrijke gebeurtenissen gepland staan, en begrijpen hoe je aanbieder in zulke situaties met prijzen en orders omgaat. Dat staat in het uitvoeringsbeleid en de voorwaarden.
Hoe neem je de spread mee in het evalueren van een strategie?
Wie een strategie test op historische data, maakt vaak een fout die het resultaat te mooi maakt: hij rekent met de slotkoersen of middenprijzen, zonder spread. In werkelijkheid koop je op de ask en verkoop je op de bid. Bij een strategie met veel trades en kleine bewegingen kan dat het verschil zijn tussen een positieve en een negatieve uitkomst.
Een eerlijke test rekent daarom met een realistische spread, liefst iets ruimer dan gemiddeld om ook drukke momenten mee te nemen, plus commissie en een inschatting van slippage. Als een strategie alleen positief uitkomt zonder kosten, is dat een sterk signaal dat ze in de praktijk niet houdbaar is.
Waarom is de spread bij kleinere markten vaak groter?
Bij grote aandelen, belangrijke indices en de meest verhandelde valutaparen is de spread doorgaans klein. Bij kleinere aandelen, minder verhandelde valutaparen of kleinere cryptomunten is hij vaak een stuk groter. De reden ligt in alles wat hierboven staat: minder deelnemers, minder orders in het boek, minder concurrentie tussen partijen die prijzen afgeven en vaak meer onzekerheid over de prijs.
Voor wie in zulke markten handelt, heeft dat meerdere gevolgen tegelijk. De kosten per trade zijn hoger. De kans op slippage is groter, omdat er minder orders op elk prijsniveau staan. En het is lastiger om een grote positie in of uit te gaan zonder de prijs zelf te verschuiven. Een markt die er in een grafiek aantrekkelijk beweeglijk uitziet, kan in de praktijk duur en lastig te verhandelen zijn.
Een fictief voorbeeld: een klein aandeel stijgt op een dag 6% en trekt daardoor aandacht. De spread is echter 1% van de prijs, en in het orderboek staan per niveau maar een paar honderd stuks. Wie instapt met een marktorder, betaalt de volledige spread en schuift mogelijk door meerdere niveaus. Een deel van de beweging die in de grafiek zichtbaar was, is voor die trader in de praktijk niet te pakken.
Praktijkcasus: een week lang de spread bijhouden
Een eenvoudige oefening die veel inzicht geeft, zonder dat je hoeft te handelen. Kies één markt die je volgt. Noteer een week lang op vaste momenten de bid en de ask: bijvoorbeeld kort na de opening, rond het middaguur, aan het begin van de middag en vlak voor sluiting. Noteer daarnaast de spread op een moment waarop een belangrijk cijfer verschijnt.
Na een week heb je een eigen, kleine dataset. Je ziet op welke momenten de spread het kleinst is en wanneer hij oploopt. Je kunt de spread als percentage van de prijs berekenen en afzetten tegen de gemiddelde beweging per kaars op je tijdframe. Misschien ontdek je dat de spread op jouw favoriete handelstijdstip juist relatief groot is, of dat hij rond nieuws veel verder oploopt dan je dacht.
Deze oefening kost een paar minuten per dag en levert informatie op die specifiek is voor jouw markt, jouw platform en jouw tijden. Dat is waardevoller dan algemene gemiddelden, en het voorkomt dat je strategie gebaseerd is op kosten die in werkelijkheid hoger liggen.
Hoe verschilt de spread tussen productvormen?
Dezelfde onderliggende markt kun je soms via verschillende productvormen verhandelen: rechtstreeks via een beurs, via een afgeleid product van een aanbieder, of via een product dat op een termijncontract is gebaseerd. De spread die je ziet, kan per vorm verschillen. Bij een beursproduct komt hij uit het orderboek. Bij een product van een aanbieder bepaalt de aanbieder de spread, soms met een opslag bovenop de onderliggende markt. Bij producten met een hefboom komen er daarnaast financieringskosten bij.
Het is daarom niet zinvol om alleen naar de spread te kijken als je productvormen vergelijkt. Kijk naar het totaal aan kosten voor de manier waarop jij handelt: hoe vaak, hoe lang je posities aanhoudt en hoe groot ze zijn. Wat voor een daytrader goedkoop is, kan voor iemand die posities weken aanhoudt duur uitpakken, en andersom.
Hoe worden overnight kosten precies berekend?
De berekening verschilt per product en aanbieder, maar de opbouw is vaak vergelijkbaar: positiewaarde × (referentierente ± opslag) / 365, per nacht. Bij een long-positie betaal je meestal de referentierente plus de opslag. Bij een short-positie wordt de opslag van de referentierente afgetrokken. Is de referentierente hoger dan de opslag, dan kun je bij short een klein bedrag ontvangen; is hij lager, dan betaal je ook bij short.
Een fictief voorbeeld met een referentierente van 3% en een opslag van 2,5%: long betaalt 5,5% per jaar, short ontvangt 0,5% per jaar. Daalt de referentierente naar 2%, dan betaalt long 4,5% en betaalt short 0,5%. Overnight kosten veranderen dus mee met de rente, ook als je positie gelijk blijft.
Twee details die vaak verrassen. Ten eerste worden de kosten over de actuele positiewaarde berekend: stijgt je positie in waarde, dan stijgen ook de kosten per nacht. Ten tweede rekenen sommige producten de weekendnachten in één keer af op een vaste dag van de week. Die dag kost dan ongeveer drie keer zoveel als een gewone nacht. Bij termijncontracten werkt het anders: daar zit de financiering grotendeels in de prijs van het contract zelf, en betaal je geen aparte swap.
Wat gebeurt er met de spread als je een limietorder gebruikt?
Met een marktorder betaal je de volledige spread: je koopt op de ask of verkoopt op de bid. Met een limietorder kun je proberen dat te beperken. Plaats je een koop-limietorder tussen de bid en de ask in, dan sta je zelf als beste koper in het boek. Komt er een verkoper die tegen jouw prijs wil verkopen, dan koop je goedkoper dan de ask.
Het nadeel: je weet niet of je order wordt uitgevoerd. Beweegt de prijs zonder jou omhoog, dan mis je de trade. Bovendien is deze aanpak alleen mogelijk bij producten met een echt orderboek. Bij producten waar je aanbieder zelf de prijzen afgeeft, werkt een limietorder meestal anders: hij wordt uitgevoerd als de prijs van de aanbieder jouw niveau bereikt.
Hoe controleer je wat de spread je werkelijk kost?
De eenvoudigste manier is je eigen administratie. Noteer in je journaal per trade de bid en de ask op het moment van instappen en uitstappen, of bekijk achteraf in je transactieoverzicht tegen welke prijzen je order werd uitgevoerd. Na een aantal trades kun je berekenen hoeveel je gemiddeld aan spread betaalde, en hoe groot dat is ten opzichte van je gemiddelde resultaat per trade.
Een fictief voorbeeld van zo’n berekening: over twintig trades betaalde je in totaal €60 aan spread en €20 aan commissie. Je bruto resultaat, dus vóór kosten, was €50. Na kosten sta je dan €30 op verlies. Zonder deze berekening had je misschien gedacht dat je aanpak ongeveer quitte speelde. Met de berekening zie je dat de kosten de doorslag gaven. Dat inzicht helpt je om te bepalen of je minder vaak moet handelen, op grotere bewegingen moet mikken of een ander moment van de dag moet kiezen.
Wat neem je hieruit mee?
De spread is meer dan een klein getal op je scherm. Hij vertelt je iets over de liquiditeit van een markt, over het risico dat partijen inschatten en over hoeveel een trade je kost. Een grote spread is een waarschuwing: hier is weinig aanbod, of veel onzekerheid. Een kleine spread is geen garantie, maar wel een teken van een drukke, goed gevulde markt.
Wie dit begrijpt, maakt andere keuzes. Je kiest bewuster wanneer je handelt, welke orders je gebruikt en op welke bewegingen je mikt. Dat zijn geen garanties voor een beter resultaat, maar het zijn wel keuzes die je zelf in de hand hebt.
Tot slot een samenvatting. De spread is de vergoeding voor directheid en risico van wie prijzen afgeeft. Je drukt hem het best uit als percentage of als deel van de verwachte beweging. De middenprijs in je grafiek is niet de prijs waarop je handelt. In stressmomenten kan de spread sterk verbreden. En een eerlijke evaluatie van je aanpak rekent altijd met spread, commissie en slippage.
Welke risico’s horen bij traden?
Traden brengt een reëel risico op verlies met zich mee. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Met hefboomproducten zoals CFD’s kunnen verliezen snel oplopen, omdat kleine prijsbewegingen grote gevolgen hebben voor je resultaat. Eerdere resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Handel alleen met geld dat je kunt missen. Als je wilt handelen: controleer in het AFM-register of een aanbieder een vergunning heeft.
Veelgestelde vragen
Wat is spread?
De spread is het verschil tussen de ask (koopprijs) en de bid (verkoopprijs). Je betaalt hem in feite bij elke transactie.
Wat betekenen bied en laat?
Bied is de Nederlandse term voor bid (de prijs waarvoor jij verkoopt), laat voor ask (de prijs waarvoor jij koopt).
Waarom wordt de spread soms groter?
Bij weinig liquiditeit, buiten drukke uren en rond belangrijk nieuws kan de spread oplopen.
Is een kleine spread altijd beter?
Een kleine spread betekent lagere kosten per trade, maar kijk ook naar commissie, financieringskosten en de voorwaarden van je aanbieder.
Wat is swap bij traden?
Swap, ook overnight kosten of financieringskosten genoemd, is het bedrag dat je per nacht betaalt (of soms ontvangt) als je een positie met hefboom over de nacht aanhoudt. Het is meestal een referentierente plus of min een opslag over de positiewaarde.
Wat is een gap?
Een gap is een prijssprong tussen het slot van de ene periode en de opening van de volgende, bijvoorbeeld door nieuws dat ’s nachts verscheen. Een stop wordt dan pas bij de eerste beschikbare prijs uitgevoerd.
Test jezelf
1. Bid 100,00, ask 100,10. Je koopt. Waar moet de bid staan om quitte te spelen (zonder andere kosten)?
Antwoord: Op 100,10.
2. Op welke prijs sluit je een short-positie?
Antwoord: Op de ask, want je koopt terug.
3. Spread 0,04 op een prijs van 20, of 0,10 op een prijs van 200: welke is relatief goedkoper?
Antwoord: De tweede: 0,05% tegenover 0,2%.
4. Waarom kan je stop geraakt worden terwijl de grafiek je niveau niet aantikte?
Antwoord: De grafiek toont vaak de middenprijs of bid; bij een verbrede spread kan de ask (bij short) je stop raken.
5. Positiewaarde €10.000, spread €6, overnight kosten €1,51 per nacht (fictief). Wat kost de positie na 5 nachten?
Antwoord: Ca. €13,53 (€6 + 5 × €1,507).
Bronnen
- AFM – Informatie voor consumenten: https://www.afm.nl/nl-nl/consumenten
- AFM – Registers (controleer of een aanbieder een vergunning heeft): https://www.afm.nl/nl-nl/sector/registers
- AFM – Productinterventie, onderdeel CFD’s (beperkingen voor aanbieders, o.a. maximale hefboom, bescherming tegen restschuld, gestandaardiseerde risicowaarschuwing): https://www.afm.nl/nl-nl/sector/themas/over-het-toezicht-en-beleid-van-de-afm/toezicht-en-beleid/productinterventie
- ESMA – ESMA agrees to prohibit binary options and restrict CFDs to protect retail investors (2018; vermeldt dat 74–89% van de particuliere CFD-rekeningen doorgaans verlies lijdt): https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma-agrees-prohibit-binary-options-and-restrict-cfds-protect-retail-investors
- Overige vakinhoud: algemene uitleg van de redactie; geen externe cijfers gebruikt. Voorbeelden zijn fictief.
Auteur: Redactie AI Daytrading
Gepubliceerd: 2026-10-22 · Bijgewerkt: 2026-10-23